Foydali ma'lumotlar

Komyuter tarmoqlari turlari

1. LAN (Local Area Network) – Mahalliy Tarmoq

  • Ta’rif: Mahalliy hududda joylashgan qurilmalar o‘rtasida ma’lumot almashish imkonini beradi.

  • Xususiyatlar:

    • Kichik hududdagi (masalan, ofis, maktab) tarmoqlarni o‘z ichiga oladi.

    • Odatda yuqori tezlikda ishlaydi (100 Mbps dan ortiq).

    • Tarmoqlar bir-biriga kabellar (Ethernet) yoki simsiz (Wi-Fi) orqali ulanadi.

2. WAN (Wide Area Network) – Keng Hududli Tarmoq

  • Ta’rif: Keng hududdagi tarmoqlarni, shuningdek, davlatlararo tarmoqlarni birlashtiradi (masalan, Internet).

  • Xususiyatlar:

    • Geografik jihatdan juda keng hududlarni o‘z ichiga oladi.

    • Yuqori tezlikda ma’lumotlar uzatiladi, lekin narx yuqoriroq bo‘lishi mumkin.

    • TCP/IP protokollari ishlatiladi.

3. MAN (Metropolitan Area Network) – Shahar Tarmog‘i

  • Ta’rif: Shahar hududida tarmoq quriladi va ko‘pincha LAN va WAN o‘rtasida joylashadi.

  • Xususiyatlar:

    • Shahar hududida bir nechta ofislar yoki o‘quv muassasalarini bog‘lash uchun ishlatiladi.

    • Kabel yoki optik tolali tarmoqlarni ishlatish mumkin.

4. PAN (Personal Area Network) – Shaxsiy Tarmoq

  • Ta’rif: Odatda bir foydalanuvchi atrofida qurilgan kichik tarmoq, masalan, smartfon va kompyuter o‘rtasidagi ulanish.

  • Xususiyatlar:

    • Masofa juda kichik (1-10 metr).

    • Bluetooth, Wi-Fi kabi texnologiyalar orqali amalga oshiriladi.

5. VPN (Virtual Private Network) – Virtual Maxfiy Tarmoq

  • Ta’rif: Tarmoq orqali xavfsiz va maxfiy aloqani ta’minlash uchun ishlatiladi. Internet orqali maxfiy tarmoq yaratadi.

  • Xususiyatlar:

    • Xavfsizlikni ta’minlash uchun shifrlash texnologiyalari qo‘llaniladi.

    • Masofadan turib ishlash imkonini beradi.

Komyuter tarmoqlari asoslari

1.Kompyuter tarmog‘i nima?

Kompyuter tarmog‘i — bu ikki yoki undan ortiq kompyuterlarning o‘zaro axborot almashish va resurslardan (printer, fayl, internet) birgalikda foydalanish imkonini beruvchi tizimdir.

2. Asosiy tarmoq qurilmalari

  • Router – Tarmoqlar o‘rtasida marshrutlash vazifasini bajaradi.

  • Switch – Tarmoq ichidagi qurilmalarni bog‘laydi.

  • Access Point – Simsiz ulanishni ta’minlaydi.

  • Modem – Internet provayder bilan aloqa o‘rnatadi.

3. IP manzillash

IP manzil – har bir qurilmaga noyob tarzda ajratilgan raqamli manzil bo‘lib, tarmoq orqali aloqa qilishga imkon beradi. Masalan: 192.168.0.1.

5. Tarmoq protokollari

  • TCP/IP – Eng ommabop protokol to‘plami.

  • HTTP/HTTPS – Veb sahifalarni ko‘rish uchun ishlatiladi.

  • FTP – Fayllarni uzatish uchun qo‘llaniladi.

  • DNS – Domen nomlarini IP manzillarga aylantiradi.

4. Tarmoq xavfsizligi bo‘yicha tavsiyalar

  • Kuchli parollarni ishlating.

  • Tizimlarni muntazam yangilang.

  • Antivirus va tarmoq xavfsizlik dasturlarini o‘rnating.

  • Wi-Fi router parolini o‘zgartirishni unutmang.

Прокрутить вверх